Nhuộm
móng mùng 5 tháng 5 – một phong tục đã mai một
Bà Trần Thị Vân năm nay 81 tuổi, sống tại
phường Hồng Sơn, thành phố Vinh, Nghệ An. Những móng tay, móng chân của bà giờ
đã mất độ bóng, chúng khô và hơi sần, nhưng vẫn được cắt gọn gàng sạch sẽ. Bà
cười bảo: “Hồi bé, năm nào tôi cũng được nhuộm móng tay đấy nhé, vào dịp tết
Đoan Ngọ”.
Bà Vân trải qua thời thơ ấu ở huyện Đức Thọ,
tỉnh Hà Tĩnh. Nhà có 5 anh chị em, bà là út. “Hồi xưa, ngay cả người lớn cũng
chẳng màu mè son phấn bao giờ, đừng nói là trẻ con. Được manh áo manh quần lành
lặn là tốt lắm rồi. Nên mùng 5 tháng 5 là dịp duy nhất trong năm trẻ con được
làm điệu, giàu hay nghèo gì cũng có được bộ móng tay đỏ hồng. Ngay cả các anh
tôi là con trai mà cũng khoái nhuộm móng tay, chỉ đến khi lớn đùng rồi mới
không chịu nhuộm nữa”, bà Vân kể.
Với trẻ con, nhuộm móng là để cho đẹp, cho
xinh, nhưng với các cụ, đó lại là cách để trừ tà ma, giữ gìn sức khỏe cho trẻ.
Vào đêm mùng 4, mẹ và Vân giã lá móng tay xin bên hàng xóm, đắp lên những móng
tay, móng chân của các con (trừ ngón tay trỏ - ngón tay chỉ thiên - và móng
chân cạnh ngón cái), bọc ngoài bằng lá vông hay lá mướp, buộc lại, để qua đêm.
Mẹ dặn các con phải cố gắng giữ nguyên như vậy đến sáng, nếu làm tuột ra mất
thì ngón tay vẫn trắng nguyên. Vì thế, 5 anh chị em trứng gà trứng vịt nằm yên
không dám cựa, vừa thấp thỏm hồi hộp vừa vui mừng, hưng phấn. Đứa nào cũng chỉ
muốn mở ra xem cái móng nó đổi màu ra sao, nhưng mẹ bảo làm thế móng sẽ không hồng,
và nếu đứa nào không ngủ thì móng cũng sẽ trắng. Vì thế, căng thẳng một lúc, tất
cả đều ngủ tít.
